Elektryfikacja może obniżyć rachunki za energię i emisje CO2
Zastępowanie paliw kopalnych prądem to jeden z najskuteczniejszych sposobów na ograniczenie emisji CO2 i kosztów energii. Z analizy Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) wynika, że szybsza elektryfikacja mogłaby do 2035 roku odciążyć budżety krajów importujących paliwa o ponad 400 mld dolarów.
Na czym polega elektryfikacja
Chodzi o wymianę urządzeń spalających ropę, gaz czy węgiel na odpowiedniki elektryczne. Przykłady to samochody elektryczne zamiast diesli oraz pompy ciepła zamiast ogrzewania gazowego. Znaczenie ma jednak także źródło prądu. Auto elektryczne zasilane z sieci opartej głównie na węglu może w teorii szkodzić klimatowi bardziej niż samochód spalinowy. Prawdziwą korzyść daje energia ze słońca, wiatru czy wody.
Według IEA przyspieszenie tego procesu oznaczałoby też zapotrzebowanie na ropę mniejsze o 18 mln baryłek dziennie.
Gdzie jesteśmy dziś
Najszybciej rośnie rynek aut elektrycznych. W 2025 roku co czwarty sprzedany na świecie samochód był elektryczny, a od 2020 roku sprzedaż wzrosła prawie o 600 proc. Mimo to prąd pokrywa zaledwie około 20 proc. końcowego zużycia energii w gospodarce, wliczając firmy, fabryki i domy. Aby uniknąć niekontrolowanego ocieplenia, do 2050 roku jego udział powinien przekroczyć połowę.
Co trudno zelektryfikować
Nie wszędzie prąd jest rozwiązaniem. Przemysł petrochemiczny i hutniczy wykorzystuje paliwa kopalne jako surowiec do produkcji m.in. tworzyw sztucznych, nawozów, detergentów czy stali. Pompy ciepła sprawdzają się przy niskich temperaturach, ale nie zastąpią wysokich temperatur potrzebnych w hutnictwie i produkcji cementu. World Resources Institute wskazuje, że w żegludze morskiej i lotnictwie lepszym wyborem bywają wodór, paliwa syntetyczne lub inne rozwiązania niskoemisyjne.
Dlaczego to się opłaca
Oprócz niższych emisji i czystszego powietrza elektryfikacja jest po prostu wydajniejsza. Silnik spalinowy marnuje nawet 80 proc. energii paliwa, głównie zamieniając ją w ciepło, a na ruch przekłada tylko około 20 proc. Silnik elektryczny zamienia na ruch około 80 proc. energii. Zużycie prądu wzrośnie, ale łączne koszty energii prawdopodobnie spadną, nawet jeśli sam prąd zdrożeje.
Wąskie gardło: sieci energetyczne
Hamulcem są sieci przesyłowe i dystrybucyjne, które nie nadążają za rosnącym popytem, napędzanym m.in. przez sztuczną inteligencję i centra danych. Opóźnia to budowę nowych mocy odnawialnych i magazynów energii. IEA szacuje, że roczne inwestycje w sieci muszą do 2030 roku wzrosnąć o około 50 proc. względem obecnych 400 mld dolarów. Budowa sieci trwa 5–15 lat, podczas gdy farmy odnawialne powstają w 1–5 lat, a stacje ładowania w 1–2 lata. Eksperci postulują sieci inteligentne, w których prąd płynie w obu kierunkach.
Co to oznacza w Polsce
Polska importuje znaczną część ropy i gazu, więc większy udział prądu w gospodarce mógłby z czasem zmniejszać zależność od zagranicznych paliw. Kluczowe będzie jednak to, z czego ten prąd powstaje: im więcej w polskim miksie źródeł odnawialnych, tym większy zysk klimatyczny z aut elektrycznych i pomp ciepła.
Dla użytkownika oznacza to na razie wybór między droższym zakupem a niższymi kosztami eksploatacji. Opisane przez IEA problemy z infrastrukturą dotyczą też Europy, więc tempo zmian zależeć będzie od modernizacji sieci, a nie tylko od cen samochodów czy urządzeń.
Źródło: DW – „Why electrification is the climate game changer we need”
